Refraktometr – tajna broń baristy? Czym jest? | InPost Fresh
Refraktometr – tajna broń baristy? Czym jest?
29 grudnia 2025
•
5 min
W świecie kawy każdy etap jej przygotowania wpływa na smak gotowego naparu. Ważna jest odpowiednia woda, temperatura, czas parzenia, stopień mielenia oraz świeżość ziarna. Niekiedy drobny niuans przesuwa smak w stronę harmonii albo chaosu. Nie zawsze da się tego określić przy testowaniu kawy jedynie na smak. W takim przypadku przydaje się refraktometr, który podaje klarowne wyniki i ułatwia tworzenie powtarzalnych kaw. Czym właściwie jest to urządzenie i jak działa?
Refraktometr – co to?
Refraktometr to urządzenie, które analizuje załamanie światła w danej cieczy. W kontekście kawy służy do określenia tzw. TDS, czyli ilości substancji rozpuszczonych (Total Dissolved Solids). Ta wartość opisuje stężenie naparu, a przez to daje realne wyobrażenie o efektywności wykonanej ekstrakcji. Jeśli chcesz oceniać stabilność swoich receptur kawowych, to przyda Ci się takie narzędzie. Działa jak precyzyjny wskaźnik proporcji, które tworzą smak. Traktuj go jako coś w rodzaju pomiarowego kompasu, który bazuje na jasnych parametrach.
Na rynku trafisz na kilka typów refraktometrów. Modele lunetowe działają optycznie, a ich konstrukcja ma prostą obsługę i niewielką cenę. Wersje cyfrowe oferują szerszy zakres pomiarowy oraz wygodny ekran, który przekazuje wynik bez potrzeby interpretacji wizualnej. Jeśli używasz metod przelewowych, wystarczy zakres do 10%. Espresso wymaga wyższego pułapu, ponieważ w tym przypadku koncentracja jest większa.
Ważnym elementem refraktometru jest automatyczna kompensacja temperatury. Napar po przygotowaniu utrzymuje odmienną temperaturę niż laboratoryjna woda referencyjna. Każda taka różnica wpływa oczywiście na pomiar. To przydatne, gdy chcesz uzyskać jak największą stabilność wyników bez potrzeby oczekiwania na wyrównanie temperatury próbki.
Czytaj również
Dlatego urządzenie z funkcją ATC koryguje wpływ temperatury w sposób automatyczny.
Zwróć uwagę na to, że dla największej precyzji refraktometr wymaga kalibracji. Używa się do tego wody destylowanej, ponieważ ma ona przewidywalny poziom czystości. Po tej czynności ustawiasz punkt odniesienia. Bez kalibracji wyniki mogą odchodzić od normy. Traktuj więc kalibrację jako etap niezbędny przed każdą sesją, gdy zależy Ci na jak najbardziej wiarygodnym wyniku.
Jak działa refraktometr do kawy?
Refraktometr pracuje na zasadzie pomiaru refrakcji światła. Nie trzeba mieć wiedzy z tego zakresu, aby używać tego urządzenia. Wszystko odbywa się w pełni automatycznie. Co musisz więc zrobić, aby uzyskać wynik dla właśnie przygotowanej kawy?
Wprowadzasz kroplę naparu na szklany pryzmat refraktometru.
Rozprowadzasz próbkę pod przezroczystą klapką.
Włączasz pomiar na urządzeniu.
W modelach optycznych odczytujesz wynik na skali. Granica między obszarem jasnym a ciemnym wskazuje wartość TDS. W wersjach cyfrowych ekran po chwili wyświetla liczbę. Odczyt pojawia się natychmiast po ustabilizowaniu pomiaru. Nic też nie stoi na przeszkodzie, aby daną próbkę kawy przetestować wielokrotnie. Do tego najlepiej sprawdza się wersja cyfrowa, bo jest po prostu szybsza i wygodniejsza w obsłudze.
Jak właściwie interpretować wynik? Musisz wiedzieć tylko, że TDS opisuje procent masy substancji rozpuszczonych w naparze. Tym samym wyższa wartość informuje o intensywności koncentracji, a niższa wskazuje na lżejszy napar. Pamiętaj, że nie jest to jednak ocena jakości. To punkt odniesienia do obliczenia poziomu ekstrakcji. W połączeniu z masą kawy i objętością naparu możesz wyciągnąć liczbę, która opisuje procent składników przeniesionych z ziaren do wody.
Z refraktometru korzystasz po to, aby doprecyzować charakter swojego naparu. Podana wartość do porównania wskazuje, czy zmiana grubości mielenia poszła w dobrą stronę. Pomiar podpowie Ci także, czy czas ekstrakcji powinien być krótszy. To małe urządzenie pokazuje więc wpływ Twoich działań w czasie rzeczywistym. Każdy taki eksperyment daje natychmiastowy efekt liczbowy, który możesz notować, aby następnie łatwo porównywać w celu znalezienia sposobu na idealny napar.
Jakiej kawy używać z refraktometrem?
Jeżeli chcesz uzyskać jak najlepszy wynik do porównań za pomocą refraktometru, to zwróć uwagę na rodzaj użytych ziaren. Najlepsza do tego celu jest kawa jednorodna pod względem pochodzenia. Ziarna z jednego regionu tworzą spójny charakter sensoryczny, więc łatwiej śledzić wpływ mielenia, temperatury oraz proporcji na wynik TDS. Przy mieszankach profil naparu zmienia się dynamicznie i trudniej ocenić, które ziarna wprowadza dominujący ton. Jednorodne kawy oddają pomiarom przejrzystość.
W przypadku espresso potrzebujesz dodatkowej dbałości o próbkę. Napar po wyjściu z kolby zawiera mikroskopijne cząstki, które nierzadko ingerują w wynik. Warto wykorzystać więc filtry o bardzo drobnych porach. Pomagają one uzyskać czysty roztwór wodny, więc odczyt prezentuje realny poziom rozpuszczonych składników. Jeśli pomijasz filtrację, to refraktometr może błędnie wskazać podwyższoną koncentrację. Dla metod przelewowych wymóg ten nie ma aż takiego znaczenia, bo napar ma naturalnie mniejszą zawiesinę.
Obserwuj to, jak kawa reaguje na upływający czas od momentu jej przygotowania. Ziarna świeżo wypalone oddają więcej gazów, więc wpływa to na stabilność próbki. Zmiana następuje w pierwszych minutach po zaparzeniu, więc odczyt powinien pojawić się możliwie szybko, aby analiza była spójna. Jeśli zauważasz dużą zmienność, to zwróć uwagę na stopień odgazowania ziaren. Mocne bąbelkowanie utrudnia uzyskanie jednorodnej struktury próbki.
W InPost Fresh znajdziesz szeroki wybór kaw ziarnistych, mielonych i smakowych dodatków, więc bez trudu skompletujesz zestaw do domowych eksperymentów z refraktometrem. Chcesz rozwijać swój warsztat przygotowania aromatycznego naparu? W takim razie zajrzyj do naszego sklepu i wybierz produkty, które Ci odpowiadają. Zamów przesyłkę wygodnie przez Paczkomat® albo na adres domowy.
